Jemqorlyqpen kúres jemisin  beredi 

Sonyń biri retinde, sybaılas jem­qorlyqqa qarsy kúrestiń jandana túsetini kóńil qýantady. Árıne, ótken jyldary da bul baǵytta qyrýar jumys iske asty. Jalpy,  jem­qor­lyqqa qarsy kúres barysy Qa­zaqstannyń 2050 jylǵa deıin damýynyń uzaq merzimdi strate­gııa­syndaǵy basymdyqtarmen erekshe­lenetini belgili. Al sarapshylar onyń jetistiginiń tetigi 2025 jylǵa deıin eseptelgen Sybaılas jemqorlyqqa qarsy strategııada anyq­talǵandyǵyn aıtady. Buǵan atqarylyp jatqan jumystar nátıjesi naqty dálel.

Máselen, «100 naqty qadam» Ult josparyn iske asyrý úshin 59 jańa zań qabyldandy. Onyń bári sybaılas jemqorlyqqa tózbeýshilikti qalyptastyrý boıynsha júrgizilip jatqan jumystarǵa dem berý úshin qajet. Sonyń bir aıqyn dáleli retinde, Transparency International «Álemdik sybaılas jemqorlyqtyń barometri» halyqaralyq zertteýi bo­ıynsha Qazaqstandaǵy azamattardyń sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qı­myl salasyndaǵy oń úlesi eki esege artyp, para bergenderdiń sany azaıa tús­kenin aıtýǵa bolady. Mun­daı júıeli jumys barysy eldegi sy­baı­las jemqorlyqqa qarsy saıasatqa ha­lyq­tyń senimin arttyrýǵa múmkindik beredi.

Demek, elimizde únemi júrgizilip kele jatqan júıeli de salmaqty jumystardyń arqasynda qoǵamda qaterli dertke qarsy tózbeýshilik qalyptasty. Ekinshiden, jalpy sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúrestegi zańdarymyzdyń sapasy arta tústi. Budan bylaı sybaılas jemqorlyqqa jol bergenderge saýǵa joq. Tipti qarjy jymqyryp, shetelge qashyp ketkender de qutyla almaıdy. 

Máselen, mıllıardtaǵan qar­jy­ny talan-tarajǵa salǵany úshin Qa­zaqstan sottary qylmys­ker dep tanyǵan shetelde bassaýǵa­laý­shylardy el­ge qaıtarý isi jalǵasyn tap­paq.

Bul másele halyqaralyq uıym­dar ókil­deri men shetel memle­ket­teriniń elshi­lerimen talqy­landy. Sondyqtan qazir alda tur­ǵan eń mańyzdy mindet – bıýdjet qarajattaryn jeke múddesine paıdalanatyndardy áýel bastan anyqtaý jáne elden kapıtaldyń shyǵýyn boldyrmaý. Ol úshin álemdik qoǵamdastyqpen birlesip sheteldik bankterdegi shot ustaýshylar týraly derekterdi ashýǵa, offshordan shyǵarý boıynsha belsendi sharalar qabyldanýda. Buǵan óz kezeginde sybaılas jemqorlyqpen kúres júrgizetin sheteldik áriptester de kómekterin aıamaq emes. Endigi jerde osyndaı qylmysqa qatysy bar adamdar jaýapkershilikten qashýdyń qandaı túrin qoldansa da, báribir jazadan qutyla almaıtynyna kúmán joq. Sondyqtan ortaq maqsatqa saı halyqaralyq kúsh biriktirilse, elden qashyp ketken qylmyskerdi de ekstradısııalaý jáne aktıvterdi qaıtarý sózsiz oryndalmaq.

Osylaısha sybaılas jem­qor­lyq­pen kúrestiń qatańdatylǵany kóńil qýan­tady. Jalpy, memlekettik qyz­met­shiler úshin barlyq jaǵdaı jasalyp jatyr. Sheneýnikterge mem­lekettiń qarjysyn sybaılasyp jym­qy­ratyndaı esh sebep joq. Jyldan jylǵa jaǵdaı jaqsara bermek. Pre­zıdent «Memlekettik qyzmet tý­raly» zańǵa ótken jyldyń 23 qa­za­nynda qol qoıǵan bolatyn. On­da memlekettik qyzmetshilerdiń qu­­­qyq­­tyq jaǵdaıy, materıaldyq qam­tamasyz etilýi men áleýmettik qorǵalýy tolyq aıqyndaldy. 2018 jyly memlekettik qyzmetshiler ja­laqyny jańa júıe boıynsha alady. О́z jumysyn adal ári sapaly atqarǵan adam joǵary jalaqyǵa qol jetkizedi. Árbir memlekettik qyzmetkerdiń jumysyn baǵalaý júıesi de engizilip otyr. Jalpy, elimizde sybaılas jemqorlyq kórinisterine tosqaýyl qoıý úshin Elbasynyń syndarly saıasaty arqasynda qolǵa alynǵan jáne qolǵa alynatyn jańa jumystar órisi osylaısha keńeıe bermek.

Aleksandr TASBOLAT,
«Egemen Qazaqstan»